6183 22/A borcu yoktur yazısı: hakedişte 5.000 TL sınırı, 15 gün ve kesinti

6183 22/A borcu yoktur yazısı, kamu idaresinin hakediş ödemesi sırasında aradığı "vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belge"dir. 4734 kapsamındaki idare 5.000 TL'nin üzerindeki her ödemede bu belgeyi arar; belge 15 gün geçerlidir. Vergi borcunun toplamı 5.000 TL'yi aşmıyorsa borç yok sayılır. Aşıyorsa ödeme durmaz: borç hakedişten kesilip tahsil dairesine aktarılır.

Aşağıda 22/A maddesinin metni, belgenin ne zaman ve kim tarafından arandığı, 5.000 TL sınırı, 15 günlük geçerlilik, borç varsa yapılan kesinti, belge aranmazsa verilen ceza, kurgusal bir örnek, Kesinfiyat'taki karşılığı ve bir kontrol listesi var.

6183 22/A maddesi nedir?

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 22/A maddesi, bazı ödemelerden önce yükleniciden vergi borcu olmadığını gösteren bir belge istenmesini düzenler:

Maliye Bakanı, aşağıdaki ödeme ve işlemlerde, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcun bulunmadığına ilişkin belge aranılması ve yapılacak ödemelerden istihkak sahiplerinin amme borçlarının kesilerek ilgili tahsil dairesine aktarılması zorunluluğu ile kesintilere asgari tutar ve oran getirmeye, kapsama girecek amme alacaklarını tür, tutar, ödeme ve işlemler itibarıyla topluca veya ayrı ayrı tespit etmeye, zorunluluk getirilen ödeme ve işlemlerde hangi hallerde bu zorunluluğun aranılmayacağını ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.

Maddenin saydığı ödemelerden biri yapım işinin hakedişidir:

2. 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamına giren kurumlar ile kamu tüzel kişiliğini haiz kurum ve kuruluşların (meslekî kuruluşlar ve vakıf yüksek öğretim kurumları hariç) mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemelerde,

Uygulamanın ayrıntısı Tahsilat Genel Tebliği'ndedir (Seri: A Sıra No: 1).

Hakedişte borcu yoktur yazısı ne zaman ve kim tarafından aranır?

5.2. 4734 sayılı Kanun kapsamına giren kurumların, mal veya hizmet alımları ile yapım işleri nedeniyle hak sahiplerine yapacakları ödemeler sırasında vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin aranılması gerekmektedir.

Belge ödemenin yapıldığı anda aranır, hakediş raporunun düzenlenmesinde değil. Tebliğ belgeyi arayacak birimi de söyler: "Vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin; 5018 sayılı Kanun kapsamına giren kurumların muhasebe birimlerince, diğer kurumların ödemeyi yapacak birimlerince aranılması gerekmektedir." Hüküm ödemeleri ayırmaz; avans da hak sahibine yapılan bir ödemedir. SGK prim borcu için ayrı bir düzen vardır; teminat iadesi tarafını SGK ilişiksizlik belgesi yazısında anlattık.

Vergi borcu yoktur yazısı limiti 2026: 5.000 TL

Tebliğde iki ayrı 5.000 TL vardır:

• Ödeme sınırı: 4734 kapsamındaki kurumlar belgeyi yapım işleri nedeniyle "5.000,- liranın üzerinde yapacakları ödemeler sırasında" arar.
• Borç sınırı: kapsama giren borçların toplamı 5.000 TL'yi aşmıyorsa borç yok sayılır. Tebliğin ifadesiyle: "…5.000,- lirayı aşmaması halinde, borcun bulunmadığı kabul edilerek gerekli ödeme/işlemler yapılacaktır."

İki tutar da 3 Mart 2020'deki değişiklikten beri 5.000 TL'dir ve tebliğin güncel konsolide metninde de aynıdır. Hakedişler çoğunlukla milyonlarla ölçüldüğü için ödeme sınırı yapım işinde pratikte her zaman aşılır; asıl belirleyici olan borç sınırıdır.

Vergi borcu yoktur yazısı kaç gün geçerli? 15 gün

Tebliğ kısa ve açıktır: "Bu belgeler, tanzim edildikleri tarihten itibaren 15 gün geçerlidir." Ödeme günü belge 15 günden eskiyse yenisi alınır. İdare belgeyi elektronik ortamda kendisi temin edebilir; o zaman yükleniciden ayrıca istenmez:

Madde kapsamına giren ödemeyi/işlemi gerçekleştirecek olan kamu kurum ve kuruluşlarınca, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgenin Gelir İdaresi Başkanlığından elektronik ortamda temin edilmesi durumunda, ödemeye/işleme taraf olandan ayrıca belge talep edilmeyecektir.

Vergi borcu varsa hakediş ödenir mi? Hakedişten vergi borcu kesintisi

Ödenir; ama borç önce kesilir. Tebliğ, borç sınırını aşan vadesi geçmiş borç olduğunda şu zorunluluğu koyar:

… borçlunun talebinin bulunup bulunmadığına bakılmaksızın ödenecek tutardan, vadesi geçmiş borç durumunu gösterir belgede belirtilen borç tutarını aşmamak üzere kesinti yapılarak ilgili tahsil dairesi hesabına aktarılması zorunluluğu getirilmiştir.

Kesinti, yüklenicinin isteğine bağlı değildir ve belgede yazan borç tutarını aşamaz. Hakediş alacağı başkasına temlik edilmiş olsa da sonuç değişmez; 22/A'ya göre "…yapılacak her türlü devir, temlik ve el değiştirme, Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş borcu karşılayacak kısım ayrıldıktan sonra kalan kısım üzerinde hüküm ifade eder." Yüklenici borcunu öder ya da engel başka bir sebeple kalkarsa idare yeni alınacak belgeye göre ödemeyi yapar.

Belge aranmadan ödeme yapılırsa: 6183 22/A idari para cezası

Takibata selahiyetli tahsil dairesince, bu madde kapsamında getirilen zorunluluğa rağmen borcun olmadığına dair belgeyi aramaksızın ödeme yapanlara ve işlem tesis eden kurum ve kuruluşlara dört bin Türk lirası idari para cezası verilir.

Kanundaki dört bin lira her yıl yeniden değerleme oranıyla artar ve ceza her ödeme için ayrı ayrı uygulanır. Tebliğin tablosundaki son tutar 2024 için 31.837 TL'dir. Ceza ödemeyi yapan kuruma kesilir; belge yükümlülüğü bu yüzden idarenin muhasebe biriminin üzerindedir.

Örnek: aynı hakediş iki borç durumunda

Varsayımlar kurgusaldır: yükleniciye bu hakedişte, diğer kesintilerden sonra ödenecek tutar 2.400.000,00 TL'dir; belge ödeme gününden 6 gün önce alınmıştır (15 günlük süre içinde).

Hakediş kapağının diğer satırları ve ödeme süresi için hakediş raporu yazısına bakabilirsiniz.

Kesinfiyat'ta vergi borcu yoktur yazısı

• Hakedişin evrak listesinde "Vergi Borcu Yoktur Yazısı" ilk hakedişte ve her hakedişte zorunlu bir kalemdir; dayanağı listede 6183/22-A olarak yazılıdır.
• Zorunlu evrak eksikken hakediş son onaya geçirilemez. Geçiş yalnız organizasyon sahibine açıktır ve gerekçe yazılmadan yapılmaz.

Kontrol listesi: borcu yoktur yazısı doğru mu?

• Belge ödeme gününden en çok 15 gün önce mi düzenlendi?
• Belgede vadesi geçmiş borç görünüyorsa toplamı 5.000 TL'yi aşıyor mu?
• Borç 5.000 TL'yi aşıyorsa idare borcu hakedişten kesip tahsil dairesine aktardı mı; kesinti belgedeki tutarı aşmadı mı?
• Hakediş alacağı temlik edildiyse borcu karşılayacak kısım önce ayrıldı mı?
• İdare belgeyi elektronik ortamda kendisi aldıysa yükleniciden ayrıca istenmedi mi?
• Avans ödemesinde de belge arandı mı?
• SGK prim borcu ayrıca soruldu mu?

Kaynakça

• 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun, m.22/A (Ek: 4/6/2008-5766; Değişik: 28/11/2017-7061). mevzuat.gov.tr konsolide metin. Erişim 04.11.2026.
• Tahsilat Genel Tebliği (Seri: A Sıra No: 1) (Resmî Gazete 30.06.2007, sayı 26568), 6183 sayılı Kanunun 22/A maddesi bölümü: 2/a-ii, 4/ii, 5.2, 5.5, 5.7 ve 6.1. mevzuat.gov.tr konsolide metin; son değişiklik izi Resmî Gazete 05.09.2024. Erişim 04.11.2026.