Fiyat farkı endeksleri ne zaman açıklanır, belli değilse hakediş ne olur?

Yapım işlerinde fiyat farkının Endeks Tablosu olan yurt içi üretici fiyat endeksini (Yİ-ÜFE) TÜİK, her ayın 3'ünde veya takip eden iş gününde saat 10:00'da açıklar; Eylül 2026 endeksleri 5 Ekim 2026'da yayımlandı. Fiyat farkı uygulanan işlerde hakediş, zorunlu nedenler dışında, uygulama ayından sonraki ayın ilk beş iş günü içinde ve uygulama ayının endeksleri belli olduktan sonra düzenlenir. Endeksler belli olmadan düzenlenen hakedişte fiyat farkı hakedişle birlikte hesaplanmaz, endeksler belli olunca ayrıca hesaplanır. İlanı veya duyurusu 1 Eylül 2025 ve sonrasında yapılan ihalelerde bir ayda birden fazla hakediş düzenlenir ve endeksler henüz belli değilse önceki ayın endeksleri kullanılır, fark sonraki hakedişlerde düzeltilir.

Bu yazıda endekslerin yayım takvimini, Esasların 6. maddesinin ikinci fıkrasını, iki kuralı karşılaştıran bir tablo, örnek hesap ve bir kontrol listesi bulacaksınız.

Fiyat farkı endeksleri ne zaman açıklanır?

Fiyat farkı formülündeki güncel endeks, uygulama ayının sayısıdır. Esaslar iki terimi şöyle tanımlar:

m.4/1-(ç) ç) (Değişik bent: 24.02.2022-31760 R.G./1. md.; yürürlük: 26.03.2022) Güncel endeks: Uygulama ayına ait Endeks Tablosundaki sayıyı, akaryakıt ürünlerinden Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından fiyatı yayımlananlar için EPDK’nın internet sayfasında yayımlanan uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını,

m.4/1-(i) i) Uygulama ayı: İş programına uygun olarak işlerin gerçekleştirilmesi gereken ayı,

Endeks Tablosu, TÜİK'in yurt içi üretici fiyat endeksi tablolarıdır (m.4/1-(k)). TÜİK bu endeksin yayım zamanını veri künyesinde şöyle yazar:

TÜİK, Yİ-ÜFE veri künyesi: Yİ-ÜFE sonuçları her ayın 3’ünde veya takip eden iş gününde saat 10:00'da haber bülteniyle kamuoyuna duyurulur.

Eylül 2026 endeksleri, 3 Ekim Cumartesi gününe denk geldiği için takip eden iş günü olan 5 Ekim 2026 Pazartesi saat 10:00'da yayımlandı (TÜİK Haber Bülteni 58034). Yani bir ayın endeksi izleyen ayın başında belli olur.

Pn'deki işçilik katsayısının (a) endeksi ise TÜİK'in tüketici fiyat endeksidir:

m.5/(4)-(a) a) İo, İn: İşçilik için, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan Tüketici Fiyat Endeksi (2003=100) Harcama Gruplarına Göre Endeks Sayıları Tablosunun “Genel” sütunundaki sayıyı,

Akaryakıtta güncel değer, yukarıdaki (ç) bendi gereği EPDK'nın uygulama ayına ait ortalama satış fiyatıdır. Madde “uygulama ayına ait endeksler” der; formülde kullanılan her girdinin uygulama ayına ait sayısı gerekir. Yİ-ÜFE Genel'in aylık değerlerini Yİ-ÜFE Genel endeks sayfamızda, işçilik endeksini tüketici fiyat endeksi sayfamızda, bütün serileri Fiyat Endeksleri sayfamızda görebilirsiniz.

Fiyat farkı uygulanan işte hakediş ne zaman düzenlenir? (Esaslar m.6/(2))

Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların 6. maddesinin ikinci fıkrası bugünkü metniyle şöyledir:

m.6/(2) (2) Fiyat farkı uygulanan işlerde, zorunlu nedenler dışında, hakedişlerin uygulama ayından sonraki ayın ilk beş iş günü içerisinde ve uygulama ayına ait endeksler belli olduktan sonra düzenlenmesi esastır. Uygulama ayına ait endeksler belli olmadan hakedişin düzenlendiği hallerde, fiyat farkı hesabı hakedişle birlikte yapılmaz, uygulama ayına ait endeksler belli olduktan sonra ayrıca hesaplanır. (Ek cümle: 30/07/2025-32971 R.G./3.md.; yürürlük: 01/09/2025) Ancak bir ay içerisinde birden fazla hakediş düzenlenmesi ve hakedişe uygulanacak endekslerin henüz belli olmaması halinde, fiyat farkı hesabında bir önceki aya ait endeksler kullanılır ve uygulama ayına ait endeksler belli olduğunda sonraki hakedişlerde fiyat farkı hesabı buna göre düzeltilir.

İlk cümle iki koşulu birlikte arar: hakediş uygulama ayından sonraki ayın ilk beş iş günü içinde düzenlenmeli ve o sırada uygulama ayının endeksleri belli olmalıdır. Eylül 2026 işleri için Ekim 2026 takvimi şöyle işler:

Endeks Tablosu açısından iki koşul 5 Ekim saat 10:00'dan 7 Ekim akşamına kadar birlikte sağlanır; formüldeki diğer girdilerin (tüketici fiyat endeksi, EPDK fiyatı) Eylül sayılarının da yayımlanmış olması gerekir. Temel endeksin ihale ayından, güncel endeksin uygulama ayından alınmasını temel endeks ve güncel endeks yazımızda anlattık.

Endeksler belli olmadan hakediş düzenlenirse: iki kural

Fıkranın ikinci ve üçüncü cümleleri, endeksler belli olmadan düzenlenen hakedişi iki ayrı kurala bağlar. Hangisinin uygulanacağını ihalenin ilan tarihi ve o ayda düzenlenen hakediş sayısı belirler:

Üçüncü cümle 30/7/2025 tarihli değişiklikle eklendi; 2022 tarihli metinde fıkra ikinci cümleyle biter. Ek cümlenin hangi ihalelere uygulanacağını geçiş hükmü söyler:

GEÇİCİ MADDE 3- (Ek madde: 30/07/2025-32971 R.G./5.md.; yürürlük: 01/09/2025) (1) İlanı veya duyurusu bu maddeyi ihdas eden Esasların yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış olan ihalelerde fiyat farkı esasları, ilanın veya duyurunun yapıldığı tarihte yürürlükte olan Esaslara göre yürütülür.

Yani ilanı veya duyurusu 1/9/2025'ten önce yapılmış bir ihalede, ayda kaç hakediş düzenlenirse düzenlensin taban kural uygulanır. Kamu İhale Kurumu değişikliği duyururken yeniliği şöyle özetledi: “Kamu ihale sözleşmelerinde, bir ay içerisinde birden fazla hakediş düzenlenmesi ve hakedişe uygulanacak endekslerin henüz belli olmaması halinde fiyat farkı hesabının bir önceki güncel endeksler kullanılarak yapılması ve uygulama ayına ait ilgili endeksler belli olduğunda sonraki hakedişlerde fiyat farkı hesabının düzeltilmesine imkân sağlanmıştır.”

Madde, ay içindeki ilk hakedişin düzenlendiği gün ikinci hakedişin henüz düzenlenmemiş olduğu anı ayrıca ele almaz. Aşağıdaki örnek, koşulun açıkça gerçekleştiği ikinci hakedişi kullanır.

Örnek hesap: ayın ikinci hakedişinde geçici fiyat farkı ve düzeltme

Kurgusal bir birim fiyat işinde ihalenin ilanı 2 Mart 2026'da yapılmış, hakediş on beş günde bir düzenleniyor olsun. Eylül 2026'nın ilk hakedişi 16 Eylül'de düzenlendi. İkinci hakediş 16–30 Eylül işleri için 30 Eylül'de düzenleniyor. O gün Eylül endeksleri açıklanmamıştır (5 Ekim'de açıklanacak); Ağustos endeksleri ise künyedeki takvime göre Eylül'ün başında açıklanmıştır. Bu hakedişte An = 1.500.000,00 TL, B = 0,90. Pn değerleri örnektir:

Eylül Pn'i 1,2300 çıksaydı olması gereken fiyat farkı 310.500,00 TL, düzeltme −13.500,00 TL olurdu. Fiyat farkı tanım gereği ödenecek ya da kesilecek bir bedeldir:

m.4/1-(e) e) Fiyat farkı: Birim fiyatlı sözleşmelerde, uygulama ayı içinde gerçekleşen imalat iş kalemleri ve ihzarat için; anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde ise uygulama ayı içinde ilerleme yüzdelerine göre gerçekleşen imalat iş grupları için, bu Esaslara göre ödenecek veya kesilecek bedeli,

Ayda tek hakediş düzenlenen bir işte aynı gün düzenlenen hakedişe taban kural uygulanırdı: hakedişte fiyat farkı hesaplanmaz, 5 Ekim'den sonra Eylül endeksleriyle ayrıca hesaplanır (aynı An ile 1.500.000,00 × 0,90 × (1,2550 − 1) = 344.250,00 TL). Ağustos ve Eylül sayılarını Fiyat Endeksleri sayfamızda karşılaştırabilirsiniz.

Kontrol listesi: endeksler belli olmadan düzenlenen hakediş

• Hakedişin düzenlendiği gün uygulama ayının bütün endeksleri (Endeks Tablosu, tüketici fiyat endeksi, EPDK fiyatı) yayımlanmış mıydı (m.6/(2), m.4/1-(ç))?
• Zorunlu bir neden yoksa hakediş, uygulama ayından sonraki ayın ilk beş iş günü içinde ve endeksler açıklandıktan sonra mı düzenlendi?
• İhalenin ilanı veya duyurusu 1/9/2025'ten önce mi yapıldı? Öyleyse ek cümle değil taban kural uygulanır (Geçici m.3).
• Taban kuralda fiyat farkını hakedişe yazmayıp endeksler açıklanınca ayrıca hesapladınız mı?
• Ayda birden fazla hakediş düzenleniyorsa geçici hesapta bir önceki ayın endekslerini kullandınız mı?
• Uygulama ayının endeksleri açıklanınca farkı sonraki hakedişte düzelttiniz mi; eksi çıkan farkın kesileceğini hesaba kattınız mı (m.4/1-(e))?
• Hangi hakedişin geçici endeksle kurulduğunu ve hangi hakedişte düzeltildiğini izleyebiliyor musunuz?

Kaynakça

• 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar, m.4/1-(ç), (e), (i), m.5/(4)-(a), m.6/(2) ve Geçici m.3. Karar 2013/5217, Resmî Gazete 31/8/2013, sayı 28751.
• Değişiklikler: Karar 2022/5202, Resmî Gazete 24/2/2022, sayı 31760 (yürürlük 26/3/2022) · Karar 2025/10132, Resmî Gazete 30/7/2025, sayı 32971 (yürürlük 1/9/2025). m.6/(2)'nin üçüncü cümlesi ve Geçici m.3 bu son değişiklikle eklendi; değişen bent ve cümleler alıntılardaki şerhlerde yazılıdır.
• Resmî Gazete nüshaları: 31/8/2013 tarihli ilk metin (2013/5217 sayılı Karar) · 24/2/2022 değişikliği (5202 sayılı Karar) · 30/7/2025 değişikliği (10132 sayılı Karar).
• TÜİK, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi, Eylül 2026 (Haber Bülteni 58034, 5/10/2026).
• TÜİK, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi veri künyesi (metaveri), yayım zamanlaması; aynı bülten sayfasının “Metaveri” bölümü.
• Kamu İhale Kurumu, Kamu İhale Mevzuatında Değişiklik Duyurusu, 30/7/2025, I/3.
• Bağlantılar ve erişim tarihi: 5/10/2026.