Fiyat farkı katsayıları değiştirilebilir mi? İmzadan sonra değişmeyen kurallar (4735 m.8)

Fiyat farkı katsayıları değiştirilebilir mi? Sözleşme imzalandıktan sonra hayır. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, sözleşmede yer alan fiyat farkı esas ve usullerinde imzadan sonra değişiklik yapılmasını yasaklar (m.8). Yapım işlerinin Fiyat Farkı Esasları da ihale dokümanında gösterilen sabit katsayıların sözleşmenin uygulanması sırasında hiçbir gerekçeyle değiştirilemeyeceğini söyler (m.5/(3)). Temel endeksin ayı da tanım gereği ihale ayıdır (m.4/1-(ı)). Bu yazıda hükümlerin lafzını, katsayının ya da temel endeks ayının değişmesinin fiyat farkını ne kadar oynattığını gösteren iki örneği ve sözleşmenizi denetlemeniz için bir kontrol listesini bulacaksınız.

Fiyat farkı kuralları imzadan sonra değişir mi? (4735 m.8)

Fiyat farkının kanuni dayanağı 4735 sayılı Kanun'un "Fiyat farkı verilebilmesi" başlıklı 8. maddesidir. İlk iki fıkra şöyledir:

m.8/1 Sözleşme türlerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kamu İhale Kurumunun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı yetkilidir.

m.8/2 Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.

Birinci fıkradaki yetkiyle çıkarılan düzenleme, yapım işleri için "4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar"dır. İkinci fıkra, sözleşmeye bağlanan bu kurallarda imzadan sonra değişiklik yapılmasını yasaklar.

Fiyat farkı katsayıları nasıl belirlenir, neden değiştirilemez? (Esaslar m.5, m.6)

Katsayıları idare belirler: işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde, toplamları 1,00 olacak şekilde ihale dokümanında gösterir ve her katsayı için hesaplamaya esas endeksi belirler (m.5/(6)). Her katsayı bir girdinin ağırlık oranını temsil eder; "diğer malzemeler" için kullanılacak endeksi de idare seçer, seçemezse Endeks Tablosunun "Genel" sütunu esas alınır (m.5/(2), m.5/(5)). Esaslar değişmezlik kuralını iki yerde koyar; aynı maddede fiyat farkının sözleşme bedelini değiştirmediği de yazılıdır:

m.5/(3) (3) İhale dokümanında gösterilen sabit katsayılar, sözleşmenin uygulanması sırasında hiçbir gerekçe ile değiştirilemez.

m.6/(1) MADDE 6- (1) Bu Esaslara tabi yapım işi ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. (Ek cümle: 24.02.2022-31760 R.G./3. md.; yürürlük: 26.03.2022) Ancak, sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan yapım işlerinde fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur. Sözleşmelerde yer alan fiyat farkına ilişkin esas ve usullerde sözleşme imzalandıktan sonra değişiklik yapılamaz.

m.6/(3) (3) Bu Esasların uygulanması sonucu ilave olarak ödenecek ya da kesilecek tutarlar fiyat farkı olup, yüklenici ile idare arasında imzalanan sözleşme bedelini değiştirmez.

Katsayıların ne anlattığını ve formülün nasıl kurulduğunu fiyat farkı formülü yazımızda anlattık.

Temel endeks hangi ay, değiştirilebilir mi? (Esaslar m.4/1-(ı))

Temel endeksin hangi aya ait olduğu tanımda yazılıdır:

m.4/1-(ı) ı) (Değişik bent: 24.02.2022-31760 R.G./1. md.; yürürlük: 26.03.2022) Temel endeks: İhale tarihinin içinde bulunduğu aya, çerçeve anlaşma ihalelerinde ise münferit sözleşme için teklif vermeye davetin yapıldığı tarihin içinde bulunduğu aya ait Endeks Tablosundaki sayıyı, akaryakıt ürünlerinden EPDK tarafından fiyatı yayımlananlar için EPDK’nın internet sayfasında yayımlanan ihale tarihindeki, çerçeve anlaşma ihalelerinde ise münferit sözleşme için teklif vermeye davetin yapıldığı tarihteki satış fiyatını,

Temel endeks ayı tanım gereği ihale ayıdır; m.8/2 ve m.6/(1) bu kuralın imzadan sonra değiştirilmesini yasaklar. Ayrıntısını temel endeks ve güncel endeks yazımızda anlattık.

Esaslar üç durumu kendisi düzenler; bunlar tarafların sonradan yaptığı bir değişiklik değildir:

• TÜİK bir endeksi değiştirirse: eşdeğer yeni bir endeks belirlenmişse o, belirlenmemişse Endeks Tablosunun "Genel" sütunu esas alınır (m.5/(8)).
• Fiyat farkı öngörülmeyen işte süre uzarsa: süre mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenlerle uzatıldığında, uzatılan süre içinde revize iş programına uygun yapılan işler için fiyat farkı hesaplanır (m.9). Ayrıntısı m.9 yazımızda.
• Esasların kendisi değişirse: ilanı ya da duyurusu değişiklikten önce yapılmış ihalede fiyat farkı, ilanın yapıldığı tarihte yürürlükte olan Esaslara göre yürütülür (Geçici m.2, Geçici m.3).

Örnek: katsayı ya da temel endeks ayı değişirse fiyat farkı ne kadar oynar?

Fiyat farkı F = An × B × (Pn − 1) ile hesaplanır; B 0,90 sabit katsayıdır (m.5/(1), m.5/(2)). Hakediş tutarı (An) 2.000.000,00 TL olan bir uygulama ayını ele alalım. Birinci tablodaki endeks oranları kurgusaldır.

Katsayıların toplamı iki satırda da 1,00; yalnız işçilik ile demir-çelik arasında 0,10'luk ağırlık yer değiştirdi. Tek bir hakedişte fiyat farkı 27.000,00 TL arttı. m.5/(3)'ün "hiçbir gerekçe ile" demesinin parasal karşılığı budur.

İkinci tablo gerçek değerlerle temel endeks ayının etkisini gösterir. b6'nın katsayısı 0,10 ve endeksi Endeks Tablosunun "Genel" sütunu olsun (m.5/(5)); uygulama ayı Eylül 2026, Yİ-ÜFE Genel 5.901,26. İhale Haziran 2025'te yapılmış olsun (4.334,94); temel endeks bir yıl sonraya, Haziran 2026'ya (5.552,52) kaydırılırsa:

Yalnız bu bir katsayının payı Pn'yi 0,029852 düşürür; 2.000.000,00 TL'lik hakedişte fiyat farkı 53.732,88 TL azalır (oranlar altı haneye yuvarlanmıştır). Endeks değerleri TÜİK'in yayımladığı rakamlardır: Haziran 2025, Haziran 2026 ve Eylül 2026 Yİ-ÜFE ve TÜFE endeksleri.

Kendi endeks aylarınız için kayıt gerektirmeyen Endeks Değişimi Hesaplama aracını kullanabilirsiniz: araç, bir endeksin iki ay arasındaki oranını (İn/İo) ve değişimini gösterir.

Kesinfiyat'ta katsayılar ve temel endeks ayı

Kesinfiyat'ta fiyat farkı katsayıları proje kurulumunda girilir.

• Kurulum kartları yer tesliminden sonra salt okunur olur. Proje Aktif duruma geçince ekran düzenleme için Sözleşme Değişiklikleri sayfasına yönlendirir.
• Temel endeks ayı yalnız düzeltme olarak değişir. "Fiyat Farkı Baz Ayı" sözleşme değişikliği yalnız yanlış girilmiş baz ayın düzeltmesi gerekçesiyle açılır; form, temel endeksin ihale tarihinin içinde bulunduğu aya ait olduğunu ve bu işlemin sözleşme kuralını değiştirmediğini hatırlatır. Seçilen ay ihale ayından farklıysa "Seçilen ay ihale ayından farklı" uyarısı çıkar ve değişiklik görünümünde de durur; uyarı kaydı engellemez.
• Katsayı setinin geçmişi silinmez. Kurulumdan sonra katsayı setine yapılan bir değişiklik eski seti kapatır ve yeni bir sürüm başlatır; eski sürüm kayıtta kalır.

Kontrol listesi: fiyat farkı kurallarınız imzadaki gibi mi?

• Katsayılar ve her katsayının endeksi ihale dokümanında gösterilmiş mi, toplamları 1,00 mi? (m.5/(6))
• Sözleşmedeki katsayılar ihale dokümanındakiyle aynı mı?
• Hakedişte kullanılan katsayılar imzadakiyle aynı mı? Bir değişiklik yapıldıysa, m.5/(3) katsayıların hiçbir gerekçeyle değiştirilemeyeceğini söyler.
• Temel endeks ihale tarihinin içinde bulunduğu aya mı ait? Akaryakıtta ihale tarihindeki EPDK satış fiyatı mı alındı? (m.4/1-(ı))
• TÜİK bir endeksi değiştirdiyse eşdeğer yeni endeks ya da "Genel" sütunu mu kullanıldı? (m.5/(8))
• Esaslar sonradan değiştiyse işinize ilan tarihindeki Esaslar mı uygulanıyor? (Geçici m.2, Geçici m.3)
• Fiyat farkı tutarları sözleşme bedelinden ayrı mı izleniyor? (m.6/(3))

Kaynakça

• 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, m.8 "Fiyat farkı verilebilmesi". Kabul: 5/1/2002; Resmî Gazete: 22/1/2002, sayı 24648. m.8/1'deki "Bakanlar Kurulu" ibaresi 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK'nin 140. maddesiyle "Cumhurbaşkanı" olarak değiştirilmiştir.
• Resmî konsolide metin: mevzuat.gov.tr, MevzuatMetin/1.5.4735. Metne işlenen son değişiklik: 7579 sayılı Kanun (Ek m.2, yürürlük 22/5/2026).
• 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar, m.4/1-(ı), m.5, m.6/(1) ve (3), m.9, Geçici m.2 ve m.3. Karar 2013/5217, Resmî Gazete 31/8/2013, sayı 28751.
• Değişiklikler: Karar 2022/5202, Resmî Gazete 24/2/2022, sayı 31760 · Karar 2025/10132, Resmî Gazete 30/7/2025, sayı 32971.
• Resmî Gazete nüshaları: 31/8/2013 tarihli ilk metin (2013/5217 sayılı Karar) · 24/2/2022 değişikliği (5202 sayılı Karar) · 30/7/2025 değişikliği (10132 sayılı Karar).
• Endeks değerleri: TÜİK Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (2003=100) Genel, Haziran 2025, Haziran 2026, Eylül 2026.
• Erişim tarihi: 10/10/2026.