Fiyat farkı öngörülmeyen işte süre uzatımı: m.9'a göre fiyat farkı nasıl hesaplanır

Fiyat farkı öngörülmeyen işlerde süre uzatımı mücbir sebep ya da idareden kaynaklanan bir nedenle verilmişse, fiyat farkı yalnız uzatılan süre içinde revize iş programına uygun yapılan işe hesaplanır: temel endeks iş bitim tarihinin içinde bulunduğu aya, güncel endeks revize programda işin yapılması gereken aya aittir ve ikisi de Endeks Tablosunun “Genel” sütunundan alınır. İdari şartnamesinde ve sözleşmesinde fiyat farkı öngörülmemiş bir yapım işinde de fiyat farkı doğabilir. Yapım İşleri Fiyat Farkı Esaslarının 9. maddesi, işin bitim tarihi mücbir sebep ya da idareden kaynaklanan nedenlerle süre uzatımı verilerek uzatılırsa, uzatılan süre içinde yapılan iş için fiyat farkı hesaplanmasını öngörür. Bu yazıda maddenin lafzını, hangi işe ve hangi endeksle hesap yapıldığını gösteren bir örneği ve kendi hakedişinizi denetlemeniz için bir kontrol listesini bulacaksınız.

Süre uzatımı verilen işte fiyat farkı verilir mi? (Esaslar m.9)

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esasların 9. maddesi (“Fiyat farkı hesaplanması öngörülmeyen işler”):

MADDE 9- (1) İdari şartname ve sözleşmesinde fiyat farkı verilmesi öngörülmeyen işlerde, 4735 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun olarak yapılan iş kalemleri ya da iş grupları için, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanır.

(2) Fiyat farkı hesabında temel endeks, iş bitim tarihinin içinde bulunduğu aya ait endeksi; güncel endeks ise, revize iş programına göre işin gerçekleştirilmesi gereken aya ait endeksi ifade eder. Temel endeks ve güncel endeks olarak Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayı esas alınarak fiyat farkı hesaplanır.

Maddeyi beş parçaya ayırmak, bir hakedişin bu kapsama girip girmediğini görmeyi kolaylaştırır:

• İş: idari şartnamesinde ve sözleşmesinde fiyat farkı verilmesi öngörülmemiş bir yapım işi.
• Sebep: 4735 sayılı Kanun'un 10. maddesinde belirtilen mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenler.
• Araç: işin bitim tarihinin süre uzatımı verilerek uzatılması.
• Kapsam: yalnız uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun yapılan iş kalemleri ya da iş grupları. Sözleşme süresi içinde yapılan işe bu madde fiyat farkı getirmez.
• Endeks: temel endeks, iş bitim tarihinin içinde bulunduğu aya; güncel endeks, revize iş programına göre işin gerçekleştirilmesi gereken aya aittir. İkisinde de Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayı esas alınır.

İki ayrıntı sık karışır. Birincisi, temel endeksin ayı bu maddede iş bitim tarihinin ayıdır; fiyat farkı uzatılan süre için doğduğundan bu, süre uzatımından önceki bitim tarihidir. İkincisi, güncel endeks işin fiilen yapıldığı aya değil, revize iş programında o işin yapılması gereken aya bağlanır.

Süre uzatımında fiyat farkı nasıl hesaplanır: örnek hesap

m.9 fiyat farkının “bu Esaslara göre” hesaplanacağını söyler; formül ve tanımlar Esasların 5. maddesindedir:

m.5/(1): F = An x B x ( Pn - 1 )

m.5/(2)-(b): An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemleri ve ihzarat miktarlarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), anahtar teslimi götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

m.5/(2)-(c): B: 0,90 sabit katsayısını,

Fiyat farkı öngörülen işlerde Pn, ihale dokümanında belirlenen sabit katsayılarla ağırlıklandırılmış birden çok endeks oranından oluşur. m.9 hâlinde ise temel endeks de güncel endeks de Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki tek bir sayıdır; Pn bu durumda güncel endeksin temel endekse oranıdır. Aşağıda temel endeksi Gₒ, güncel endeksi Gn ile gösteriyoruz; bu gösterim, formüldeki “diğer malzemeler” teriminin simgesiyle karıştırılmamalıdır.

Örnek iş. Aşağıdaki iş kurgusaldır:

Hangi iş, hangi endeks. Revize iş programına göre işin yapılması gereken aya bakılır:

Tutar. Uzatılan süredeki her ay için An, o ayda gerçekleşen ilerleme yüzdesi ile sözleşme bedelinin çarpımıdır. Endeks değerleri örnektir:

Örnekte temel endeks Gₒ = 4.000,00 (Temmuz 2027) alınmıştır; gerçek hesapta Endeks Tablosunun ilgili aylara ait “Genel” sütunu kullanılır. Tablodan iki sonuç çıkar: sözleşme süresi içinde yapılan işe bu yoldan fiyat farkı doğmaz ve temel endeks ayında yapılan işte Pn = 1 olduğundan fark sıfırdır.

İki ay arasındaki endeks oranını kayıt gerektirmeyen Endeks Değişimi Hesaplama aracımızla bulabilirsiniz. Temel ve güncel endeks aylarını fiyat farkı öngörülen işle temel endeks ve güncel endeks yazımızda karşılaştırdık.

Kesinfiyat'ta fiyat farkı aktivasyonu

Kesinfiyat'ta bu yol iki sözleşme değişikliğiyle izlenir; ekrandaki adımlar maddenin koşullarını sırasıyla karşılar:

• Süre uzatımı bir sözleşme değişikliği olarak kaydedilir ve gerekçe kategorisi seçilir (mücbir sebep, idareden kaynaklanan neden …). Onaylanan uzatım, projenin öngörülen bitiş tarihini uzatma süresi kadar ileri alır.
• Proje başladıktan sonra fiyat farkı kararı proje ayarlarından değiştirilemez. Kapalı fiyat farkını açmanın yolu Fiyat Farkı Aktivasyonu türünde bir sözleşme değişikliğidir.
• Bu değişiklik ancak projede onaylı bir mücbir sebep ya da idareden kaynaklanan süre uzatımı varsa açılır; fiyat farkı zaten açık olan projede reddedilir.
• Form, temel endeks ayını (Gₒ) ilk onaylı uzatımdan önceki bitiş tarihinden türetir ve fiyat farkının geçerlilik başlangıcını uzatılan sürenin ilk günü olarak önerir. Sözleşme farklı bir bitim ayı öngörüyorsa alanlar elle düzeltilir.
• Onayda temel endeks ayı hesaba yazılır; geçerlilik başlangıcından tümüyle önce kalan hakediş dönemlerine fiyat farkı uygulanmaz.
• Fiyat farkını açan onayı projenin sahibi olan taraf verir; idarenin yürüttüğü projede yüklenici bu onayı veremez.
• Onaylı mücbir sebep ya da idareden kaynaklanan süre uzatımı olup fiyat farkı kapalı olan projede, proje panosu fiyat farkı aktivasyonunun gündemde olabileceğini hatırlatır.

Kontrol listesi: süre uzatımından doğan fiyat farkı

Fiyat farkı öngörülmeyen işinizde süre uzatımından doğan fiyat farkını şu sorularla denetleyebilirsiniz:

• İdari şartnamede ve sözleşmede fiyat farkı verilmesi öngörülmemiş mi?
• Süre uzatımının gerekçesi 4735 sayılı Kanun'un 10. maddesindeki mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenler mi?
• İşin bitim tarihi süre uzatımı verilerek mi uzatıldı?
• Fiyat farkına giren iş, uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun yapılan iş mi? Sözleşme süresi içindeki işe fiyat farkı yazılmamış mı?
• Temel endeks, iş bitim tarihinin içinde bulunduğu aya mı ait?
• Güncel endeks, revize iş programına göre işin gerçekleştirilmesi gereken aya mı ait?
• Temel ve güncel endeks olarak Endeks Tablosunun “Genel” sütunundaki sayı mı kullanıldı?
• Hesap F = An × B × (Pn − 1) formülüyle ve B = 0,90 ile mi yapıldı; anahtar teslimi götürü bedel işte An, uygulama ayındaki ilerleme yüzdesi ile sözleşme bedelinin çarpımı mı?

Kaynakça

• 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar, m.9 “Fiyat farkı hesaplanması öngörülmeyen işler” ve m.5 “Fiyat farkı hesabı”. Resmî Gazete: 31/8/2013, sayı 28751.
• Metne işlenen son değişiklik: 10132 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Resmî Gazete: 30/7/2025, sayı 32971 (yürürlük 1/9/2025).
• m.9/(1): Mülga ibare 24/2/2022-31760 R.G./4. md. · m.9/(2): Değişik ibare 24/2/2022-31760 R.G./4. md. · m.5/(1): Değişik fıkra 24/2/2022-31760 R.G./2. md. (yürürlük 26/3/2022).
• Resmî Gazete nüshaları: 31/8/2013 tarihli ilk metin (2013/5217 sayılı Karar) · 24/2/2022 değişikliği (5202 sayılı Karar) · 30/7/2025 değişikliği (10132 sayılı Karar). Bağlantılar 2/10/2026'da açıldı.
• Erişim tarihi: 30/9/2026.