4735 geçici 7. madde ve ek fiyat farkı: 2021–2024 düzenlemeleri kimleri kapsadı? (geçici 5, 6, 7)

4735 geçici 7. maddesi, 1/3/2023'ten önce ihalesi yapılmış ve maddenin yürürlüğe girdiği 28/12/2023'te geçici kabulü onaylanmamış, Türk lirası üzerinden yapılan yapım sözleşmelerinde 2024 yılında gerçekleştirilen kısımlar için ek fiyat farkı ve süre uzatımı öngörür. İhale dokümanında fiyat farkı hükmü olan sözleşmelerde formüldeki B katsayısı 1,00'e kadar (2985 sayılı Kanun kapsamındaki konut işlerinde 1,15'e kadar) artırılarak hesaplanabilir; hükmü olmayanlarda yurt içi üretici fiyatı genel endeksindeki değişimin yüzde on beşine kadar fiyat farkı hesaplanabilir; ayrıca altı ayı geçmemek üzere süre uzatımı verilebilir. Aynı kanunun geçici 5. maddesi 1/7–31/12/2021'de, geçici 6. maddesi 1/1/2022'den sonra gerçekleştirilen kısımlar için ek fiyat farkı öngörür. Üç maddenin bazı fıkraları Anayasa Mahkemesince iptal edildi.

Yazı yalnız kanunun metnine dayanır: aşağıda üç maddenin yürürlükteki fıkraları, kimleri kapsadıklarının karşılaştırması, ihale tarihine göre bir örnek takvim, B katsayısıyla bir örnek hesap ve kontrol listesi var. Ek fiyat farkının hesabına ilişkin ayrıntılı düzenlemeler ve iptal edilen fıkraların metni bu yazının kaynakları arasında değildir.

4735 geçici 5. madde: 2021'in ikinci yarısına ek fiyat farkı ve devir

Maddenin başlığı "Ek fiyat farkı ve/veya sözleşmelerin devri"dir. Ek fiyat farkını birinci fıkra düzenler:

Ülkemizde ve dünyada hammadde temininde ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar ile girdi fiyatlarındaki beklenmeyen artışlar nedeniyle 1/12/2021 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihalesi yapılan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden veya bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce fesih veya tasfiye edilmeksizin kabulü/geçici kabulü yapılan mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin Türk lirası üzerinden yapılan sözleşmelerde, 1/7/2021 ile 31/12/2021 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) gerçekleştirilen kısımlar için, ihale dokümanında fiyat farkı verilmesine ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, 1/7/2021 ile 30/11/2021 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) ihalesi yapılan işlerde ihale tarihinin (son teklif verme tarihi) içinde bulunduğu aya ait endeks, 1/7/2021 tarihinden önce ihale edilen işlerde ise 2021 yılı Haziran ayına ait endeks temel endeks olarak kabul edilerek ve sözleşme fiyatları kullanılarak yüklenicinin başvurusu üzerine sözleşmesine göre hesaplanan fiyat farkına ilave olarak ek fiyat farkı verilebilir.

İkinci fıkraya göre bu kapsamdaki sözleşmeler "yüklenicinin başvurusu ve idarenin onayı ile devredilebilir"; devir alanda ilk ihaledeki şartlar devir tarihi itibarıyla aranır, devirden kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımlar uygulanmaz, devreden yüklenicinin teminatı iade edilir ve devredilecek sözleşmelerden damga vergisi alınmaz. Üçüncü fıkraya göre devreden yüklenici, birinci fıkra saklı kalmak üzere, devir tarihine kadar gerçekleştirdiği işler ya da imalatlar dışında idareden mali hak talep edemez. Devrin olağan şartları sözleşmenin devri yazımızda.

Maddenin dördüncü, beşinci, altıncı ve yedinci fıkraları Anayasa Mahkemesinin 6/3/2025 tarihli, E.2022/32, K.2025/67 sayılı kararıyla iptal edildi; iptal 4/3/2026'da yürürlüğe girdi. Temel endeksin ne olduğu temel endeks yazımızda, Haziran 2021 endeksleri Haziran 2021 endeks sayfasında.

4735 geçici 6. madde: 1/1/2022'den sonraki kısımlara ek fiyat farkı, süre uzatımı ve fesih

Maddenin başlığı "Ek fiyat farkı veya sözleşmelerin feshi"dir. Birinci fıkra:

1/4/2022 tarihinden önce 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edilen mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine ilişkin Türk lirası üzerinden yapılan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden (kabulü/geçici kabulü onaylanmamış olan) sözleşmelerde;

a) 1/1/2022 tarihinden sonra (bu tarih dâhil) gerçekleştirilen kısımlar için; ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunanlarda, sözleşmesine göre hesaplanan fiyat farkı tutarı oransal olarak artırılabilir, ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunmayanlar ile hüküm bulunmakla birlikte sadece girdilerin bir kısmı için fiyat farkı hesaplananlarda hesaplanmayan kısımlar için de fiyat farkı verilebilir.

b) 1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) gerçekleştirilen kısımlar için, ihale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, 1/7/2021 ile 31/3/2022 tarihleri arasında (bu tarihler dâhil) ihalesi yapılan işlerde ihale tarihinin (son teklif verme tarihi) içinde bulunduğu aya ait endeks, 1/7/2021 tarihinden önce ihale edilen işlerde ise 2021 yılı Haziran ayına ait endeks temel endeks olarak kabul edilerek ve sözleşme fiyatları kullanılarak yüklenicinin başvurusu üzerine sözleşmesine göre hesaplanan fiyat farkına ilave olarak ek fiyat farkı verilebilir.

İkinci fıkra, 1/4/2022'den önce ihale edilen yapım işlerinde (4734'ün 3. maddesindeki istisnalar dâhil) 1/1/2022 – 31/3/2022 arasında iş programına göre gerçekleştirilemeyen iş miktarı için süre uzatımı verilebileceğini söyler. Üçüncü fıkra, 1/1/2022'den önce ihale edilen ve maddenin yürürlüğe girdiği tarihte gerçekleşme oranı ilk sözleşme bedelinin yüzde 15'ine kadar olan sözleşmelerin yüklenicinin başvurusu üzerine feshedilip tasfiye edileceğini düzenler: fesihten kaynaklanan kısıtlama ve yaptırımlar uygulanmaz, yüklenicinin teminatı iade edilir, geçici 5. maddeye göre devredilen sözleşmeler için bu fesih başvurusu yapılamaz ve feshedilen sözleşmelerde birinci fıkranın (a) ve (b) bentleri uygulanmaz. Olağan fesihte teminatın gelir kaydı fesih ve teminatın gelir kaydı yazımızda.

Dördüncü, beşinci ve altıncı fıkralar Anayasa Mahkemesinin 13/9/2023 tarihli, E.2022/81, K.2023/153 sayılı kararıyla iptal edildi; iptal 29/8/2024'te yürürlüğe girdi.

4735 geçici 7. madde: 2024 kısımlarına B katsayısı 1,00 ve süre uzatımı

Maddenin başlığı "Yapım işlerine ek fiyat farkı ve süre uzatımı verilmesi"dir. Yürürlükteki iki fıkrası:

1/3/2023 tarihinden önce 4734 sayılı Kanuna göre ihalesi yapılan ve bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla devam eden (geçici kabulü onaylanmamış olan) yapım işlerine ilişkin Türk lirası üzerinden yapılan sözleşmelerde, sözleşmenin 1/1/2024 tarihinden 31/12/2024 tarihine kadar (bu tarihler dâhil) gerçekleştirilen kısımları için;

a) İhale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunan sözleşmelerde, sözleşmesine göre hesaplanan fiyat farkı tutarı sözleşmesindeki fiyat farkı formülünde yer alan B katsayısı 1,00’e kadar artırılarak hesaplanabilir. Bu katsayı, 2985 sayılı Kanun kapsamındaki konut ve konut ile birlikte ihaleye çıkılan yapım işlerinde 1,15’e kadar artırılabilir.

b) İhale dokümanında fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin hüküm bulunmayan sözleşmelerde, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık olarak yayımlanan yurt içi üretici fiyatı genel endeksinde ihale tarihinin içinde bulunduğu aydan uygulama ayına kadar gerçekleşen değişimin yüzde on beşine kadar fiyat farkı hesaplanabilir.

Birinci fıkra kapsamındaki sözleşmelerde altı ayı geçmemek üzere idarece bu maddeye göre süre uzatımı verilebilir.

(b) bendindeki endeks Yİ-ÜFE Genel'dir; serinin aylık değerleri Yİ-ÜFE Genel endeks sayfasında. Üçüncü ve dördüncü fıkralar Anayasa Mahkemesinin 22/7/2025 tarihli, E.2024/54, K.2025/163 sayılı kararıyla iptal edildi; iptal 9/9/2026'da yürürlüğe girdi.

Ek fiyat farkı kimleri kapsadı? Üç maddenin karşılaştırması

Tırnak içindekiler kanunun kendi ibareleridir:

Örnek takvim: ihale tarihine göre hangi geçici madde?

Aşağıdaki ihale tarihleri kurgusaldır. Varsayım: Türk lirası üzerinden yapılmış bir yapım sözleşmesi, ihale dokümanında fiyat farkı hükmü var ve ilgili maddenin yürürlüğe girdiği tarihte geçici kabulü onaylanmamış, iş sürüyor.

Geçici 6. maddenin üçüncü fıkrasındaki fesih yolu yalnız 1/1/2022'den önce ihale edilen ve gerçekleşme oranı ilk sözleşme bedelinin yüzde 15'ine kadar olan sözleşmelere açıktır; tablodaki ilk üç ihale tarih sınırının içinde kalır.

Fiyat farkı B katsayısı 0,90'dan 1,00'e: örnek hesap (Esaslar m.5)

Geçici 7. madde "sözleşmesindeki fiyat farkı formülünde yer alan B katsayısı"nı anar. Yapım işlerinde fiyat farkı Esaslarının 5. maddesi formülü şöyle verir:

(1) Fiyat farkı hesabında aşağıdaki formül uygulanır:

F = An x B x ( Pn - 1 )

Formüldeki üç terimin tanımı (m.5/(2)):

a) F: Fiyat farkını (TL),

b) An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemleri ve ihzarat miktarlarının sözleşme birim fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), anahtar teslimi götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL),

c) B: 0,90 sabit katsayısını,

Sözleşmesindeki formülde B 0,90 olan bir işte, 2024'teki bir hakedişte An 2.000.000,00 TL ve Pn 1,25 olsun (iki değer de kurgusal; Pn sözleşmenin kendi temel endeksleri, güncel endeksleri ve katsayılarıyla bulunur):

B'nin 0,90'dan 1,00'e çıkması fiyat farkını 1,00 / 0,90 oranında, yani yaklaşık %11,11 artırır. Pn ve katsayıların anlamı fiyat farkı formülü yazımızda; fiyat farkı kurallarının sözleşme imzalandıktan sonraki durumu fiyat farkı kuralları yazımızda.

Kontrol listesi: sözleşmeniz bu maddelerin kapsamında mıydı?

• İhale tarihi hangi eşiğin öncesinde? Geçici 5 için 1/12/2021, geçici 6 için 1/4/2022 (fesih için 1/1/2022), geçici 7 için 1/3/2023.
• Sözleşme Türk lirası üzerinden mi? Üç madde de yalnız Türk lirası üzerinden yapılan sözleşmeleri kapsar.
• Maddenin yürürlüğe girdiği tarihte sözleşme sürüyor muydu, geçici kabul onaylanmış mıydı? Geçici 6 ve 7 geçici kabulü onaylanmamış sözleşmeleri kapsar.
• Hangi dönemin kısımları? Geçici 5'te 1/7–31/12/2021, geçici 6'da 1/1/2022'den sonrası ((b) bendinde 1/1–31/3/2022), geçici 7'de 2024 yılı.
• İhale dokümanında fiyat farkı hükmü var mı? Geçici 6/(a) ve geçici 7'de yöntem buna göre değişir.
• Temel endeks: geçici 5'te ve geçici 6/(b)'de ihale ayı mı, Haziran 2021 mi? Geçici 7'de temel endekse ilişkin hüküm yok.
• Geçici 7/(a)'da B katsayısını hangi değerle hesapladınız? Üst sınır 1,00; 2985 sayılı Kanun kapsamındaki konut işlerinde 1,15.
• Süre uzatımı: geçici 6'da yapım işlerinde 1/1–31/3/2022'de iş programına göre gerçekleştirilemeyen iş miktarı için, geçici 7'de altı ayı geçmemek üzere.
• İptal edilen fıkralar: geçici 5'in dördüncü – yedinci, geçici 6'nın dördüncü – altıncı, geçici 7'nin üçüncü ve dördüncü fıkraları; yürürlük sırasıyla 4/3/2026, 29/8/2024 ve 9/9/2026.

Kaynakça

• 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, kabul 5/1/2002, Resmî Gazete 22/1/2002, sayı 24648: Geçici m.5 "Ek fiyat farkı ve/veya sözleşmelerin devri", Geçici m.6 "Ek fiyat farkı veya sözleşmelerin feshi" ve Geçici m.7 "Yapım işlerine ek fiyat farkı ve süre uzatımı verilmesi". Geçici m.5 19/1/2022 tarihli 7351 sayılı Kanunun 11. maddesiyle (yürürlük 22/1/2022), Geçici m.6 8/4/2022 tarihli 7394 sayılı Kanunun 19. maddesiyle (yürürlük 15/4/2022), Geçici m.7 27/12/2023 tarihli 7491 sayılı Kanunun 40. maddesiyle (yürürlük 28/12/2023) eklendi. Anayasa Mahkemesi iptalleri: Geçici m.5'in dördüncü – yedinci fıkraları (6/3/2025, E.2022/32, K.2025/67; yürürlük 4/3/2026), Geçici m.6'nın dördüncü – altıncı fıkraları (13/9/2023, E.2022/81, K.2023/153; yürürlük 29/8/2024), Geçici m.7'nin üçüncü ve dördüncü fıkraları (22/7/2025, E.2024/54, K.2025/163; yürürlük 9/9/2026). Resmî konsolide metin, son değişiklik 7579 sayılı Kanun (yürürlük 22/5/2026): mevzuat.gov.tr nüshası. Fıkra sınırları resmî metnin Word nüshasından.
• 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar, m.5/(1) ve m.5/(2)-(a), (b), (c). Karar 2013/5217, Resmî Gazete 31/8/2013, sayı 28751. Değişiklikler: Karar 2022/5202, Resmî Gazete 24/2/2022, sayı 31760 (m.5/(1) değişti, yürürlük 26/3/2022; resmî metindeki değişiklik notu alıntıda gösterilmedi) · Karar 2025/10132, Resmî Gazete 30/7/2025, sayı 32971. Alıntılanan hükümler 2022 ve 2025 konsolide nüshalarında aynıdır. Resmî Gazete nüshaları: 31/8/2013 tarihli ilk metin · 24/2/2022 değişikliği · 30/7/2025 değişikliği.
• Bağlantılar ve erişim tarihi: 23/10/2026.