Yüksek Fen Kuruluna itiraz: kimler başvurabilir, süreler ve 2026 değişikliği (4735 Ek m.2)
Yüksek Fen Kuruluna itiraz kesin kabule kadar idareye yazılı yapılır; idare otuz günde gönderir, Kurul altmış günde karar verir. 2026 değişikliği de var.
İçindekiler
Yüksek Fen Kuruluna itiraz, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun Ek 2. maddesine göre yapılır. Sözleşmenin uygulanmasından doğan bir anlaşmazlıkta yüklenici de idare de Kurula başvurabilir; şart, anlaşmazlığın yargılama veya Sayıştay incelemesine konu edilmemiş olmasıdır. Yüklenici itirazını kesin kabul aşaması tamamlanıncaya kadar sözleşmeyi düzenleyen idareye yazılı olarak yapar; idare itirazı en geç otuz gün içinde Kurula gönderir, Kurul en geç altmış gün içinde karara bağlar ve kararı ilgili idare uygular. 2026'da maddeye eklenen fıkraya göre bu kararın idarece uygulanmasından kaynaklı davalar sözleşmenin tarafları arasında adli yargı mercilerinde görülür.
Kurulun hangi anlaşmazlıklara baktığını Ek 1. madde sayar. Yeni birim fiyatta ise Yapım İşleri Genel Şartnamesi ayrı bir yol çizer: taraflar anlaşmazlık tutanağı düzenler, idare anlaşmazlığı on gün içinde Kurula iletir. Aşağıda iki maddenin tam metni, 2026 değişikliği, yeni fiyat yolu ve bir kontrol listesi var. Kanunun genel yapısı için 4734 ve 4735 arasındaki fark yazımıza bakabilirsiniz.
Yüksek Fen Kurulu ne iş yapar? Görev alanı (4735 Ek m.1)
Ek 1. maddenin başlığı "Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı"dır; madde tek fıkradır:
Bu Kanuna göre düzenlenecek yapım ve yapım ile ilgili danışmanlık hizmet işlerine ilişkin sözleşmelerin uygulanmasında; sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti, ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki uyumsuzluk, iş programı ihtilafları, fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması, sürenin uzatılması ve ödenek aktarılması, geçici ve kesin kabul işlemleri, gecikme halinde uygulanacak cezalar, yaptırılabilecek ilave işler ve iş eksilişlerinde sözleşme anlaşmazlıklarını incelemede Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bünyesinde yer alan Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı görevli ve yetkilidir.
Madde yapım ve yapımla ilgili danışmanlık hizmet işlerinin sözleşmelerine uygulanır ve sekiz anlaşmazlık konusu sayar. Konular, ilgili yazılarımızla birlikte:
| Anlaşmazlık konusu (Ek m.1) | İlgili yazımız |
|---|---|
| "sözleşmede bulunmayan veya fiyatı belirli olmayan işlerin fiyatının tespiti" | Yeni birim fiyat tespiti |
| "ihale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki uyumsuzluk" | — |
| "iş programı ihtilafları" | Revize iş programı ve geçmiş ödenek |
| "fiyat farkı ödenmesi ve hesaplanması" | Fiyat farkı formülü |
| "sürenin uzatılması ve ödenek aktarılması" | Mücbir sebepler ve süre uzatımı |
| "geçici ve kesin kabul işlemleri" | Geçici kabul komisyonu ve kısmi kabul |
| "gecikme halinde uygulanacak cezalar" | — |
| "yaptırılabilecek ilave işler ve iş eksilişlerinde" | İş artışı oranı · %80'in altında iş eksilişi |
Yüksek Fen Kuruluna kimler başvurabilir, süreler nedir? (Ek m.2)
Ek 2. maddenin başlığı "Sözleşme uygulamalarına yönelik itiraz başvuruları ve anlaşmazlıkların çözümü"dür. Madde 2020'de iki fıkrayla eklendi:
Yüklenici veya idareler, sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan anlaşmazlıklar nedeniyle yargılama veya Sayıştay incelemesine konu edilmemiş olmak şartıyla anlaşmazlığın çözümü için Yüksek Fen Kuruluna başvurabilirler.
Yüklenici itirazları, sözleşmeyi düzenleyen idarelere, kesin kabul aşaması tamamlanıncaya kadar yazılı olarak yapılır. Bu itirazlar, ilgili idareler tarafından en geç otuz gün içinde Yüksek Fen Kuruluna gönderilir. Yüksek Fen Kurulu, itirazları en geç altmış gün içinde bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine göre inceleyerek karara bağlar ve bu kararlar ilgili idarece uygulanır.
İki fıkranın unsurları:
| Unsur | Lafızdaki karşılığı |
|---|---|
| Kim başvurabilir | "Yüklenici veya idareler" |
| Konu | "sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan anlaşmazlıklar" |
| Şart | "yargılama veya Sayıştay incelemesine konu edilmemiş olmak şartıyla" |
| Yüklenici itirazı nereye | "sözleşmeyi düzenleyen idarelere" |
| Ne zamana kadar | "kesin kabul aşaması tamamlanıncaya kadar" |
| Biçim | "yazılı olarak" |
| İdarenin süresi | "en geç otuz gün içinde Yüksek Fen Kuruluna gönderilir" |
| Kurulun süresi | "en geç altmış gün içinde" |
| İnceleme ölçütü | "bu Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerine göre" |
| Sonuç | "bu kararlar ilgili idarece uygulanır" |
Yüklenicinin itirazı doğrudan Kurula değil, sözleşmeyi düzenleyen idareye yapılır; itirazı Kurula idare gönderir.
Yüksek Fen Kurulu kararı bağlayıcı mı? 2026 değişikliği (7579 sayılı Kanun)
7/5/2026 tarihli 7579 sayılı Kanun maddeye üç fıkra ekledi; değişiklik 22/5/2026'da yürürlüğe girdi:
Anlaşmazlığın çözümü için verilen bu kararın ilgili idarece uygulanmasından kaynaklı davalar sözleşmenin tarafları arasında adli yargı mercilerinde görülür.
Yüksek Fen Kurulu Başkan ve üyeleri hakkında 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 104 üncü maddesi hükümleri kıyasen uygulanır.
Bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarının uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Ek 2. madde "bağlayıcı" kelimesini kullanmaz; Kurulun kararının ilgili idarece uygulanacağını söyler (ikinci fıkra). 2026'da eklenen üçüncü fıkraya göre bu uygulamadan kaynaklı davalar sözleşmenin tarafları arasında adli yargı mercilerinde görülür. Yeni birim fiyatta ise Şartname açıktır: Kurulun tespit ettiği fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur (aşağıda).
Dördüncü fıkra, Kurulun Başkan ve üyeleri hakkında 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 104. maddesinin kıyasen uygulanacağını söyler; o maddenin içeriği bu yazının kaynakları arasında değildir. Beşinci fıkraya göre birinci ve ikinci fıkraların uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yeni birim fiyatta anlaşmazlık tutanağı ve on gün (Şartname m.22/6)
Yeni birim fiyatta uyuşulamazsa Yapım İşleri Genel Şartnamesi ayrı bir yol çizer. İlanı ya da yazılı duyurusu 1 Eylül 2025 ve sonrasında yapılan ihalelerde 22. maddenin altıncı fıkrası uygulanır:
(6) Yeni fiyatın, yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullere göre proje değişikliği onay tarihinden itibaren otuz gün içinde ve her halükarda yeni iş kaleminin imalatına başlanmadan önce tespit edilmesi esastır. Aynı süre içinde; düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, fiyat tutanağı idare tarafından onaylanmaksızın, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içinde Yüksek Fen Kurulunca belirlenen usul ve esaslara uygun olarak anılan Kurula intikal ettirilir. Yüksek Fen Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki Yüksek Fen Kurulu kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş geçici fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır.
İki yolun karşılaştırması:
| Genel itiraz yolu (4735 Ek m.2) | Yeni fiyat anlaşmazlığı (Şartname m.22/6, 2025 metni) | |
|---|---|---|
| Başlangıç | "Yüklenici itirazları, sözleşmeyi düzenleyen idarelere, kesin kabul aşaması tamamlanıncaya kadar yazılı olarak yapılır" | "fiyat tutanağı idare tarafından onaylanmaksızın, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir" |
| Kurula iletme | "ilgili idareler tarafından en geç otuz gün içinde Yüksek Fen Kuruluna gönderilir" | "anlaşmazlık idare tarafından on gün içinde Yüksek Fen Kurulunca belirlenen usul ve esaslara uygun olarak anılan Kurula intikal ettirilir" |
| Kurulun süresi | "en geç altmış gün içinde" | fıkra ayrı bir süre yazmaz |
| Kararın sonucu | "bu kararlar ilgili idarece uygulanır" | "Yüksek Fen Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur" |
| Karar beklenirken | — | "idare tarafından tespit edilmiş geçici fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır" |
İlanı ya da yazılı duyurusu 18 Ağustos 2019 ile 31 Ağustos 2025 arasında yapılan ihalelerde 2019 metni (22. maddenin dördüncü fıkrası) uygulanır. Orada da taraflar anlaşmazlık tutanağı düzenler, idare anlaşmazlığı on gün içinde Kurula iletir ve Kurulun tespit ettiği fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. 2025 metni, karar beklenirken uygulanan fiyatı "geçici fiyat" diye adlandırır. Yeni fiyatın nasıl tespit edildiği yeni birim fiyat yazımızda.
Kontrol listesi: Yüksek Fen Kuruluna itiraz etmeden önce
- Anlaşmazlık Ek 1. maddede sayılan konulardan biri mi? Fiyat tespiti, belgeler arası uyumsuzluk, iş programı, fiyat farkı, süre uzatımı ve ödenek aktarılması, geçici ve kesin kabul, gecikme cezası, ilave iş ve iş eksilişi.
- Anlaşmazlık yargılamaya ya da Sayıştay incelemesine konu edildi mi? Edildiyse Ek 2. maddenin başvuru şartı karşılanmaz.
- Yüklenici tarafındaysanız: itirazınızı kesin kabul aşaması tamamlanmadan, sözleşmeyi düzenleyen idareye ve yazılı olarak yaptınız mı?
- İtirazın idareye veriliş tarihi kayıtlı mı? İdare itirazı en geç otuz gün içinde Kurula gönderir; Kurul en geç altmış gün içinde karara bağlar.
- İdare tarafındaysanız: Kurulun kararını uyguladınız mı? Kanun kararın ilgili idarece uygulanacağını söyler.
- Kararın uygulanmasından bir uyuşmazlık doğduysa: 22 Mayıs 2026'dan beri bu davalar sözleşmenin tarafları arasında adli yargı mercilerinde görülür (Ek m.2, üçüncü fıkra).
- Yeni birim fiyatta: fiyat tutanağı onaylanmadıysa anlaşmazlık tutanağı düzenlendi mi, idare anlaşmazlığı on gün içinde Kurula iletti mi? Kurul kararı beklenirken işe idarenin tespit ettiği geçici fiyatla devam edilir (Şartname m.22/6).
Kaynakça
- 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, kabul 5/1/2002, Resmî Gazete 22/1/2002, sayı 24648: Ek m.1 "Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı" ve Ek m.2 "Sözleşme uygulamalarına yönelik itiraz başvuruları ve anlaşmazlıkların çözümü" (tamamı). İki madde 14/2/2020 tarihli 7221 sayılı Kanunun 30. ve 31. maddeleriyle eklendi (yürürlük 20/2/2020); Ek m.2'nin üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkraları 7/5/2026 tarihli 7579 sayılı Kanunun 25. maddesiyle eklendi (yürürlük 22/5/2026). Resmî metindeki ek fıkra notları alıntıda gösterilmedi. Resmî konsolide metin, son değişiklik 7579 sayılı Kanun (yürürlük 22/5/2026): mevzuat.gov.tr nüshası. Fıkra sınırları resmî metnin Word nüshasından.
- Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği, Resmî Gazete 4/3/2009, sayı 27159 (mükerrer); Ek-8 Yapım İşleri Genel Şartnamesi m.22/6 (2025 metni) ve m.22/4 (2019 metni); Geçici m.22 ve Geçici m.34. Değişiklikler: Resmî Gazete 8/8/2019, sayı 30856 (m.28 ile 22. madde değişti, m.2 ile Geçici m.22 eklendi; yürürlük 18/8/2019) · Resmî Gazete 30/7/2025, sayı 32971 (m.21 ile 22. madde yeniden yazıldı, m.4 ile Geçici m.34 eklendi; yürürlük 1/9/2025). Resmî Gazete nüshaları: 8/8/2019 değişikliği · 30/7/2025 değişikliği; yönetmeliğin mevzuat.gov.tr kaydı (ekleri taşımaz).
- Ek-8'in 2025 metni Kamu İhale Kurumu'nun 13/5/2026 tarihli konsolide yönetmelik paketinden alındı ve Resmî Gazete'deki 30/7/2025 değişiklik metniyle birebir; 2019 metni Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çorum İl Müdürlüğü'nün sitesindeki Ek-8 nüshasından (yükleme 30/10/2023).
- Bağlantılar ve erişim tarihi: 23/10/2026.
