Yapım işlerinde sözleşme türleri: anahtar teslimi götürü bedel, birim fiyat ve karma

Bir kamu yapım işinde sözleşmenin türü, sözleşme bedelinin hangi yöntemle oluştuğunu belirler. 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 6. maddesi, yapım işleri için üç tür sayar: anahtar teslimi götürü bedel, birim fiyat ve karma. Bu yazıda maddenin lafzını, üç türde bedelin nasıl kurulduğunu gösteren bir örnek hesabı ve kendi sözleşmenizi denetlemeniz için bir kontrol listesini bulacaksınız.

Mevzuat ne diyor

4735 sayılı Kanun'un "Sözleşme türleri" başlıklı 6. maddesi, Kamu İhale Kanunu'na göre yapılan ihaleler sonucunda düzenlenecek sözleşmeleri sayar. Maddenin birinci fıkrası şöyledir:

Madde 6- Kamu İhale Kanununa göre yapılan ihaleler sonucunda;

a) Yapım işlerinde; uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listelerine dayalı olarak, işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden anahtar teslimi götürü bedel sözleşme,

b) Mal veya hizmet alımı işlerinde, ayrıntılı özellikleri ve miktarı idarece belirlenen işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden götürü bedel sözleşme,

c) Yapım işlerinde; ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine, mal veya hizmet alımı işlerinde ise işin ayrıntılı özelliklerine dayalı olarak; idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile bu iş kalemleri için istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan toplam bedel üzerinden birim fiyat sözleşme,

d) (Ek: 1/6/2007-5680/3 md.; Değişik: 20/11/2008-5812/32 md.) Yapım işlerinde; niteliği itibarıyla iş kalemlerinin bir kısmı için anahtar teslimi götürü bedel, bir kısmı için birim fiyat teklifi alma yöntemleri birlikte uygulanmak suretiyle gerçekleştirilen ihaleler sonucunda karma sözleşme,

e) (Ek: 20/11/2008-5812/32 md.) Çerçeve anlaşmaya dayalı olarak idare ile yüklenici arasında imzalanan münferit sözleşme,

düzenlenir.

Beş bentten üçü yapım işlerini düzenler: (a), (c) ve (d) bentleri "Yapım işlerinde" ifadesiyle açılır. (b) bendi mal veya hizmet alımı işlerindeki götürü bedel sözleşmeye, (e) bendi çerçeve anlaşmaya dayalı münferit sözleşmeye ilişkindir.

Üç yapım türünün farkı, teklifin neye verildiğinde ve bedelin neyin üzerinden hesaplandığındadır:

• Anahtar teslimi götürü bedel (a): dayanak uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listeleridir; bedel, "işin tamamı için isteklinin teklif ettiği toplam bedel"dir.
• Birim fiyat (c): dayanak ön veya kesin projeler ile bunlara ilişkin mahal listeleri ve birim fiyat tarifleridir; bedel, "idarece hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı" ile istekli tarafından teklif edilen birim fiyatların çarpımından bulunan toplamdır.
• Karma (d): iş kalemlerinin "niteliği itibarıyla" bir kısmı için götürü bedel, bir kısmı için birim fiyat teklifi alınır; iki yöntem aynı ihalede birlikte uygulanır.

Karma sözleşme Kanun'un ilk metninde yoktu: (d) bendi 1/6/2007 tarihli 5680 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle eklendi, 20/11/2008 tarihli 5812 sayılı Kanun'un 32. maddesiyle bugünkü hâlini aldı.

Hesap nasıl işler

Maddenin lafzına göre üç türde sözleşme bedeli şöyle kurulur:

Örnek olarak karma bir sözleşmeyi ele alalım. Aşağıdaki kalemler ve tutarların tamamı kurgusaldır, yalnız hesabın kuruluşunu göstermek içindir. Önce birim fiyat kısmı, idarenin cetvelindeki miktarlarla teklif birim fiyatlarının çarpımından oluşur:

Götürü bedelle teklif edilen kalemlerde ise ayrı ayrı miktar ve fiyat yoktur; o kısım için işin tamamına tek bir toplam bedel teklif edilir. Karma sözleşmenin bedeli iki kısmın toplamıdır:

Kesin Fiyat'ta nasıl görünür

Kesin Fiyat'ın sözleşme türleri, 4735 m.6'nın yapım işleri için saydığı (a), (c) ve (d) bentleriyle birebir örtüşür:

• Tür, proje açılırken seçilir ve zorunludur. Seçenekler Anahtar Teslim Götürü Bedel, Birim Fiyat ve Karma'dır.
• Tür, bedelin nasıl kaydedileceğini belirler. Yeni proje sihirbazında Karma seçildiğinde anahtar teslim bedeli ile birim fiyat bedeli ayrı ayrı girilir ve toplam sözleşme bedeli "BF + AT" olarak gösterilir. Anahtar teslimi projede birim fiyat bedeli, birim fiyatlı projede anahtar teslim bedeli sıfır olmak zorundadır; karma projede ikisi de sıfırdan büyük olmalıdır. Sözleşme bedeli bu iki kısmın toplamı olarak hesaplanır.
• Karma sözleşmede kısımlar ayrı tutulur. Sözleşme Kompozisyonu ekranı toplam bedeli, anahtar teslim ve birim fiyat dilimlerini ve oranlarını gösterir; kompozisyon onaylanırken "AT + BF = Toplam" eşitliği kuruşu kuruşuna aranır.
• Tür sonradan değiştirilemez. Proje başlığında "Değiştirilemez" etiketi görünür; tür ne doğrudan düzenlemeyle ne de Sözleşme Değişikliği ile değiştirilebilir.
• Hakediş türe göre beslenir. Birim fiyat kalemleri onaylı metraj icmallerinden (miktar × sözleşme birim fiyatı), anahtar teslimi kısım doğrulanmış pursantaj ilerleme girişlerinden gelir; karma projede ikisi aynı hakedişte yer alır.

Mevzuat uygunluk testi

Kendi sözleşmenizi 4735 m.6'ya göre şu sorularla denetleyebilirsiniz:

• Sözleşmeniz bir yapım işine ait ise türü m.6'nın (a), (c) ve (d) bentlerinden hangisine dayanıyor?
• Anahtar teslimi götürü bedelde teklif, işin tamamı için verilmiş tek bir toplam bedel mi; dayanak uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal listeleri mi?
• Birim fiyatta dayanak ön veya kesin projeler ile bunlara ilişkin mahal listeleri ve birim fiyat tarifleri mi?
• Birim fiyatta her iş kaleminin miktarı idarece hazırlanmış cetvelde yer alıyor mu; sözleşme bedeli, miktar × teklif birim fiyatı çarpımlarının toplamına kuruşu kuruşuna eşit mi?
• Karmada hangi iş kalemlerinin götürü bedelle, hangilerinin birim fiyatla teklif edildiği açıkça ayrışıyor mu; iki kısmın toplamı sözleşme bedeline eşit mi?

Kaynakça

• 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, m.6 "Sözleşme türleri". Kabul: 5/1/2002; Resmî Gazete: 22/1/2002, sayı 24648; Düstur: Tertip 5, Cilt 42.
• Resmî konsolide metin: mevzuat.gov.tr, MevzuatMetin/1.5.4735. Metne işlenen son değişiklik: 7579 sayılı Kanun (Ek m.2, yürürlük 22/5/2026).
• m.6/(d): Ek 1/6/2007-5680/3 md.; Değişik 20/11/2008-5812/32 md. · m.6/(e): Ek 20/11/2008-5812/32 md.
• Erişim tarihi: 25/9/2026.